Bencil bir hanın yüz yıl boyunca buza hapsettiği kanatlı at. Aybars onu bir hikâye anlatarak kurtarır; Akyel de ona göğü açar.
- Türü
- Tulpar (kanatlı at)
- Görünüşü
- Bembeyaz; yelesi ve kuyruğu altın, toynakları gümüş
- Tutsaklığı
- Yüz yıl, Erlik'in buzunda
- Kurtuluşu
- Ocak közü ve bir gecelik sohbet
- Zaafı
- İncirler (dokunmaz ama bakar)
- Sarayda
- Kubbenin üstünde uyur
- Mitolojik kökeni
- Türk destanlarında kahramanların kanatlı, akıllı atları
(Akyel ilk kez kanatlarını açtığında öyle bir kişner ki, dağlar yankılanır.)
Destanlardaki yeri
Türk destanlarında kahramanların atları sıradan atlar değildir. Konuşur, düşünür, sahibinin sesini uzaktan duyar, denizlerin üstünden uçarlar. Bu kanatlı atlara tulpar denir. Bir kahramanın atı, çoğu zaman onun en sadık dostu, bazen de akıl hocasıdır.
Hikâyedeki yeri
Akyel'in eski sahibi savaşlar kazanmış ama hiçbir zaferini kimseyle paylaşmamış bir handır. Erlik'in fısıltısına kapılıp en değerli hazinesini, Akyel'i de saklamak ister: "Bu at benden başkasını taşımasın." Han ölünce Erlik onu bir buzulun içine kapatır. Akyel yüz yıl boyunca orada, kanatları açılamadan bekler.
Aybars önce meşale, sonra bıçak, sonra Asena'nın pençelerini dener; buz kırılmaz. Sonra Umay'ın közüyle bir ateş yakar ve buzun içindeki ata babasını, boş salonu, mutfaktaki aşçıyı, yolda gördüklerini anlatmaya başlar. Akyel dinledikçe masaya oturur, ateş büyür, buz terler ve şafakta tulpar özgürdür. Aybars ona sahip olmak istemez: "İstediğin yere gidersin. İstersen benimle gelirsin." Akyel çömelir, sırtını sunar.
Uzun süre uçmaz. Yüz yıllık tutsaklık ona kanatlarını açmayı unutturmuş, belki korkutmuştur. Tarsus'un portakal bahçelerinin üstünde Aybars kulağına eğilip "Düşersek beraber düşeriz" dediğinde ilk kez havalanır. Onu Kaf Dağı'na, Zümrüdüanka'nın yavrularını vadiye, Kara Kış'ta köyün üstüne taşıyan kanatlar bu kanatlardır.
Sarayda
Sarayın kubbesinin üstünde kanatlarını katlayıp uyur. Hasan Efendi'nin defterinde onun hakkında tek bir hesap satırı vardır: "Bir incir, bir tulpar sabrına. Uygun bir fiyat."
